Otrzymanie informacji o spadku najczęściej kojarzy się z nagłym przypływem gotówki, przejęciem nieruchomości lub cennych pamiątek rodzinnych. W praktyce jednak sprawy spadkowe potrafią kryć w sobie niemiłe niespodzianki. Zdarza się, że zmarły krewny pozostawił po sobie więcej niespłaconych kredytów, pożyczek i chwilówek niż realnego majątku.
Co zrobić w sytuacji, gdy powołanie do spadku okazuje się obciążeniem finansowym? Polskie prawo cywilne daje spadkobiercom konkretne narzędzia, aby chronić swój prywatny majątek. Kluczem do bezpieczeństwa jest jednak czas i znajomość procedur.
Sześć miesięcy na podjęcie decyzji
To najważniejsza zasada, o której musisz pamiętać: od momentu, w którym dowiadujesz się o tytule swojego powołania do spadku (najczęściej jest to dzień śmierci spadkodawcy lub dzień, w którym dowiadujesz się, że inni krewni odrzucili spadek przed Tobą), masz dokładnie 6 miesięcy na złożenie stosownego oświadczenia.
Jeśli w tym czasie nie zrobisz nic, prawo podejmie decyzję za Ciebie.
Brak oświadczenia – przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza
Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami, brak jakiegokolwiek działania w ciągu owych 6 miesięcy skutkuje tzw. przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. To rozwiązanie, które ma chronić spadkobierców przed ruiną finansową, ale bywa uciążliwe.
Co to oznacza w praktyce? Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że odpowiadasz za długi zmarłego, ale tylko do wysokości wartości odziedziczonego majątku (tzw. stanu czynnego spadku).
Przykład: Zmarły pozostawił samochód warty 30 000 zł, ale miał też 100 000 zł długów w bankach. Jako spadkobierca odpowiadasz za długi zmarłego tylko do kwoty 30 000 zł. Twój prywatny majątek (np. Twoje oszczędności czy mieszkanie) jest bezpieczny.
Choć brzmi to dobrze, w praktyce wiąże się to z koniecznością sporządzenia spisu lub wykazu inwentarza i nierzadko uciążliwą korespondencją z wierzycielami zmarłego, którym trzeba udowodnić, że limit odpowiedzialności został już wyczerpany.
Odrzucenie spadku – całkowite odcięcie się od problemu
Jeśli wiesz, że zmarły nie pozostawił po sobie żadnego wartościowego majątku, a jedynie same długi, najrozsądniejszym wyjściem jest odrzucenie spadku.
Oświadczenie o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub u notariusza (co zazwyczaj jest szybszą drogą). Złożenie takiego oświadczenia sprawia, że w świetle prawa traktuje się Ciebie tak, jakbyś nie dożył otwarcia spadku. Tracisz prawo do jakichkolwiek przedmiotów należących do zmarłego, ale jednocześnie całkowicie zdejmujesz z siebie problem jego długów.
Uwaga na dzieci! Pułapka, w którą wpada wielu rodziców
To moment, w którym najczęściej dochodzi do dramatów. Wielu klientów naszej kancelarii odrzuca spadek po zadłużonym krewnym i uważa sprawę za zamkniętą. Tymczasem polskie prawo spadkowe działa kaskadowo.
Jeśli odrzucisz spadek, Twój udział przechodzi na Twoje dzieci. Jeśli są one pełnoletnie, same muszą udać się do notariusza i złożyć własne oświadczenia (mają na to kolejne 6 miesięcy od momentu Twojego odrzucenia).
A co, jeśli dzieci są niepełnoletnie? Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego dziecka to czynność przekraczająca zwykły zarząd majątkiem. Choć niedawne zmiany w prawie w niektórych prostych sytuacjach pozwalają rodzicom na szybsze działanie (jeśli oboje rodziców odrzuciło już spadek), w wielu przypadkach wciąż wymaga to uzyskania zgody sądu rodzinnego. Postępowanie sądowe potrafi trwać, dlatego wniosek do sądu należy złożyć bez zbędnej zwłoki, aby nie przekroczyć ustawowego, 6-miesięcznego terminu.
Nie zostawiaj spraw spadkowych na ostatnią chwilę
Sprawy związane z dziedziczeniem długów wymagają skrupulatności i pilnowania terminów kalendarzowych. Złożenie oświadczeń w odpowiedniej kolejności – najpierw przez Ciebie, potem w imieniu Twoich dzieci – gwarantuje, że długi zmarłego krewnego nie obciążą budżetu Twojej rodziny.
Masz wątpliwości, czy powinieneś przyjąć, czy odrzucić spadek? Nie wiesz, jak załatwić formalności w imieniu niepełnoletnich dzieci? Skontaktuj się z naszą kancelarią adwokacką w Gdańsku. Przeanalizujemy Twoją sytuację, przygotujemy niezbędne wnioski i przeprowadzimy Cię przez całą procedurę spadkową sprawnie i bezpiecznie.